Хар аал Хар аалч хүн «ө ш хон зон авах», «гэ сгээн цэ эрлүүлэх» гэсэн хоёр чиглэлээр ха раадаг бөгөөд «тарнийн», «увидасийн» гэж хоёр хуваагддаг ажээ.
«Уви дасын» ха раалч гэдэгт элдэв тарни үгүй ч түүнд муу санасан, хэл аманд нь өртсөн хүмүүс хэлснээр нь болж дуусдаг. Ха раалч л зөвхөн тэр ха раалаа буцаах эерүүлэх аргаа хадгалж үлддэг. Ха раалч үр удамдаа үлдээж уламжлуулахдаа ач талдаа цээрлэж, зээ талдаа зөвшдөг заншилтай. «Тарнийн» ха раал буюу тарнийн хүчээр үйлдэгдэх ха раал нь тарни хар аалыг агуулдаг.
Нүд өвдөх, шөрмөс татах, хэл татах, булчин урвах, гэдэс дүүрэх, яс янгинах, шээс задгайрах, ам хэлэн дээр юм гарах зэрэг олон шинжээр ха раал танд хүрсэн нь илрэх бөгөөд ха раалгасан хүн ямар жил мэнгэтэй болохоос шалтгаалж ха раалын илрэл тодордог аж.
Хар хэл ам: Энэ нь байнга нү гэл, муу хай үйлд зорьдог, худал ху лгай, хэрүүл ааш зангийн эвдрэл, са дар са муун явдал, хүнд тусах олон түмний сэтгэл, хар хэл үг, шүүмжлэлийн нөлөө ажгуу. Тэр нь хийморь сүлд дор ойтох, ажил үйлс нь хазгайтах, үл бүтэх, муу үйл нь илэрч я л зэмд унах зэргээр илэрнэ.
Хар хэл амнаас хол явъя гэвэл саар муу үйлээс хол явахыг хичээвээс зохистой.
Цагаан хэл ам: Олноос гайхуулан онцгойрох тохиолдолд орчны хүмүүс атаархан шуугих мөчөөрхөх, дөвийлгөн хөөргөх нь ихэдвэл цагаан хэл ам болох ажээ. Хуучны хүмүүс үр хүүхдээ энэ мэтээс сэрэмжлэн гадны хүнд магтдаггүй, гадны хүн л магтаж дуулбал илүү үзлээ гэж сэжиглэн цээрлэх заншил байх агаад улаан цагаан хатуу ширүүн үг ха раалаар хүүхдээ харааж цагаан хэл амыг нь тэнцүүлэх заншил байжээ. Учир нь цагаан хэл ам нь ха раасаа илүү аюултай, амь нас гал голомтод халддаг тул ийн ха раах нь ерөөл мэт өлзий болно гэж үздэг. Ха раалыг хэрхэн хариулах хийгээд яаж мэдэх вэ? Монголчууд эрт дээр үеэс эдүгээг хүртэл ха раал хэмээх хийбод хүчний аюулаас биеэ сэрэмжлэн хамгаалж, хаалт хариулга хийхээр барахгүй бас ху лгай дээрэм, дайсны хо рлолыг дарах зэрэг хатуу үйлд хэрэглэж ирсэн уламжлалтай.
Ха раалаас тарни арга засал, бясалгалд сайн, ялангуяа гарын алганыхаа сар, нарны товгор дээр санчирын тэмдэгтэй хүмүүс маш сайн хариулдаг бөлгөө. Ха раал, хор лол учирсны шинж тэмдэг, түүнийг хэрхэн хариулах вэ? 1.Бар ба туулай жилтэн хүмүүнд ха раал хүрсэн байвал нүд өвдөх, шөрмөс татах, нулимс гоожих зэрэг шинж тэмдэг илэрнэ. Хариулга нь: »Ума мама адо садо ен суха» гэж уншаад 3 ширхэг чүдэнзийг тарнидаж үлээгээд Мягмар буюу Ням гаригийн шөнийн (23.40-01.40) хулгана цагийн хооронд баруун зүг рүү цувуулан 3 удаа зурж хаяна.
