Нийслэл болон орон нутагт давтамж ойрхон газар хөдлөлт болсоор байна. Өнгөрсөн шөнө гэхэд Төв аймгийн Жаргалант суманд 5 баллын хүчтэй газар хөдлөлт болсон бөгөөд энэ нь таван аймагт мэдрэгджээ гэсэн мэдээллийг ОБЕГ-аас өглөө. Газар хөдлөлтийн давтамж ойртож, балл нь нэмэгдэж байгааг албаныхан янз бүрээр тайлбарлаж байгаа.
Гэхдээ газар хөдлөлт болно гэдгийг урьдчилан мэдэх боломжгүй юм. Улаанбаатар хот орчимд 2005 он хүртэл жилд дунджаар 200 гаруй газар хөдлөлт бүртгэгддэг байсан бол 2012 онд дөрөв дахин, 2013 онд 10 дахин их бүртгэгджээ. 2021 оны эхний хагас жилийн байдлаар 665 газар хөдлөлт бүртгэгдсэн нь Улаанбаатар хот орчмын газар хөдлөлтийн идэвхжилт буурахгүй байгааг харуулж байна.
Энэ оны нэгдүгээр сарын 12-нд Хөвсгөл аймгийн Ханх суманд 6.5, гуравдугаар сарын 23-нд Говьсүмбэр аймгийн Баянтал сумын нутагт 5.5, долдугаар сарын 22-нд Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын нутагт 5.2 магнитутын газар хөдлөлт болсон нь нийслэлийн иргэдэд мэдрэгджээ. Тиймээс газар хөдлөлтийн үед иргэдийн авах арга хэмжээний талаар нэгдсэн ойлголт, мэдээллийг өргөн хүрээнд, тогтмол бүх төрлийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл, олон нийтийн цахим сүлжээгээр иргэдэд хүргэх шаардлага байгааг Нийслэлийн Онцгой байдлын газраас онцолсон юм.
Нийслэлийн хэмжээнд он гарсаар 660 гаруй удаагийн газар хөдлөлт бүртгэгдсэн байна. Хэрвээ нийслэлд 7-8 баллын хүчтэй газар хөдлөлт болвол хотын 40 гаруй хувь нь сүйдэж, багадаа 80 мян.ган х.ү.н а.м.ь н.а.с.а.а ал.дана гэх судалгаа байдаг ажээ. Улмаар 2016-2020 оны хооронд нийслэлд 3820 барилгад иж бүрэн шалгалт хийж эдгээр барилгыг цаашид ашиглах боломжгүй дахин төлөвлөлтөд нэн даруй оруулах хэрэгтэй гэсэн дүгнэлт мэргэжлийн хяналтын байгууллага гаргаад нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газарт хүргүүлжээ.
Түүнээс өнөөдрийн байдлаар хэдэн хувь нь дахин төлөвлөлтөд орж шинэчлэгдсэн талаар ажил хариуцсан байгууллага албан тушаалтан албан ёсны мэдээ мэдээллийг иргэдэд өгөх цаг болжээ. Цаана чинь газар хөдлөлтийн тэсвэржилтийн шаардлага хангахгүй барилгад манай улсын иргэд амьдардаг байх магадлал тун өндөр байна.
Адуу өргөдөг жаал хүү: Би улсын заан болохыг л мөрөөддөг
Улаан хацартай, хөдөөний шавилхан хүү өөрөөсөө хэд дахин том сарваа мөрлөчихөөд инээж зогсоо зураг цахим сүлжээгээр цацагдаж, хүмүүсийн хайр, анхаарлыг ихэд татсан. Тэгвэл тэр хүү Баянхонгор аймгийн Галуут сумын харьяат “Майга” хэмээх Д.Суурийн зээ М.Билгүүн бөгөөд түүнийг бид “Монголын гэрэлт ирээдүй” буландаа урьж ярилцлаа.
Тэрбээр 2015 онд зургаан настайдаа Бөмбөгөр сумын нутаг Гашуун харын нурууны Олон овоот хайрханы тахилгад зориулсан хүүхдийн барилдаанд түрүүлж, түүнээс хойш завсаргүй сайн барилдаж яваа өсөх ирээдүйтэй залуу бөх юм. Мөн Япон Улсад болдог хүүхдийн сумо бөхийн тэмцээнд ес, 11 настайдаа оролцож, амжилттай барилдсан билээ. Сумо бөхийн барилдаанаас нэг алт, дөрвөн мөнгө, үндэсний бөхийн улсын аварга шалгаруулах тэмцээнээс хүрэл медаль, аймгийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцож, тоолж баршгүй олон медаль хүрсэн байна.
-Сайн уу, М.Билгүүнээ. Чи хэддүгээр ангид сурдаг билээ. Хөл хорионы үед цахим хичээл үзэх ямар байна вэ?
-Сайн байна уу. Би есдүгээр ангид сурдаг. Энэ жил дунд ангиа төгсөх юм. Хөл хорионы үед цахим хичээлээ үзээд, бие бялдараа хөгжүүлэх гэж адуу малтай ноцолдоод байж байна. Манайх Галуут сумын төв дээр байдаг. Хашаандаа 7-8 адуу тэжээж байгаа. Цар тахал хурдан дуусч, танхимаар хичээл орж, бэлтгэлдээ явах юм сан гэж хүсэж сууна. Манай сургууль 400 гаруй сурагчтай. Манай анги 11 хүүхэдтэй.
-Чиний мөрөн дээрээ сарваа өргөөд авахуулсан зураг олон нийтийн сүлжээнд олны анхаарлыг ихээхэн татаж, маш олон хүний хайр, бахархлыг төрүүлээд байна. Чамайг барилддагийг ч зарим хүн сэтгэгдэл дээр бичсэн байна. Хэдэн настайгаасаа барилдсан бэ?
-Би барилдах маш дуртай. 2015 онд зургаан настайдаа Бөмбөгөр сумын нутаг Гашуун харын нурууны Олон овоот хайрханы тахилгад зориулсан хүүхдийн барилдаанд түрүүлж, түүнээс хойш тасралтгүй барилдаж байна. Хичээлийхээ чөлөөт цаг болон амралтаараа Баянхонгор аймгийн Япон Улсын хөрөнгө оруулалттай сургуульд М.Ганхуяг багшийн удирдлага дор хичээллэдэг.
-Багш нь уран барилдаан, мэх, үндсэн техникүүд заахаас гадна чамд юу захиж хэлдэг вэ?
-Багш маань мэх сайн заахаас гадна “Жудагтай байгаарай” гэж захидаг.
-Япон Улсын сумогийн хүүхдийн барилдаанд хоёр удаа явсан юм байна. Гадаад хүүхдүүдтэй барилдах ямар байв. Одоогийн байдлаар ямар амжилтууд гаргасан бэ?
-Японы сумогийн хүүхдийн барилдаанд ес, 11 настайдаа очиж барилдсан.
Сумогоос нэг алт, дөрвөн мөнгө, үндэсний бөхийн улсын аварга шалгаруулах тэмцээнээс хүрэл медаль, аймгийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс олон медаль авсан, тоолж үзээгүй. Японы хүүхдүүд том биетэй ч монгол хүүхдүүдээс бяр муутай юм билээ. Би барилдах бүрдээ ялна, давна гэсэн итгэл дүүрэн байж, өөрийгөө зоригжуулдаг.
Анх барилдаж эхэлж байсан үедээ өөрөөсөө ах хүүхдүүдтэй барилдахдаа эмээдэг байсан. Харин одоо үеийнхээ хүүхдүүдийг давна гэж л барилддаг даа. Би Монгол Улсын заан цолонд хүрэхийг мөрөөддөг.
-Чиний өвөө аймгийн хурц арслан цолтой “Майга” хэмээх Д.Суурь гэж аймаг, орон нутагтаа алдартай хүн байсан юм билээ. Өвөөгийнхөө талаар ярьж өгч болох уу?
-Миний ээж гурван хүү, таван охинтой айлын отгон хүүхэд. Ээжийг минь тавдугаар ангид байхад Д.Суурь өвөө минь бурхан болсон гэсэн.
Миний өвөө 1942 онд Архангай аймгийн наадамд үзүүрлэж, аймгийн заан цол хүртсэн гэсэн. 1944 онд тууварын замд жин тээж явах үедээ Булган аймгийн наадамд түрүүлж, аймгийн арслан цол хүртсэн гэдэг. Миний өвөө 60 настайдаа ардын хувьсгалын 56 жилийн аймгийн баяр наадамд Жинст сумын залуу арслан Нангилыг дөрвийн даваанд амлан авч, уран мэхийг уралдуулан барилдаж давж байхад нь наадамчин олон “Манай Суурь арслан ясны бөх юм аа” гэж байсан талаар нутгийн ахмадууд хөөрөлддөг байсан юм гэсэн.
Түүнээс хойш дахин аймгийн хурц арслан цол авсан юм билээ. Өвөө минь өндөр, тэнхээтэй, бөхийн шинжийг агуулсан хүн байсан гэнэ лээ. Миний өвөө бие, хаа сайтай болохоор өөрийнхөө сонирхлоор барилдаж байсан байх. Ойрын бөхийн удам байхгүй гэж ярьсан. Би эцэг, эхээс зургуулаа. Дөрвөн ах, нэг эгчтэй. Миний ах нар барилдаж амжилт гаргаагүй ч сайхан биетэй, тэнхээтэй залуус байдаг. Миний ээжийн ахын хүүхэд сумын заан цолтой. Тэр ах бид хоёр л барилддаг. З.Дэлгэрдалай, Дэлдэн аварга нартай манай өвөө холын хамаатан байсан сураг гарсан шүү.
-Гашуун харын нурууны Олон овоот хайрханы тахилгад зориулсан хүүхдийн барилдаанаас чиний амжилт эхэлжээ. Түүнээс хойш сумын наадмын хүүхдийн барилдаанд өнжөөгүй биз дээ?
-Би 7-8 настайгаасаа хойш сумын наадамд барилдсан. Тэр цагаас хойш медаль алдаж үзээгүй.
-Цаг гарган ярилцсанд баярлалаа. Спортын өндөр амжилт хүсье.
-Баярлалаа.
Эх сурвалж: ergelt.mn
