Монгол Улс дотооддоо цар тахал алдсан нь иргэн бүр хариуцлагатай байж, улам хичээх хэрэгтэй болгож байна. Төр засгаас аюулт өвчний голомтыг дарж, тогтоон барихын тулд бүхий л аргыг хэрэглэж байгаа ч хамгийн гол нь иргэдийн хариуцлага, ухамсар болоод байгааг нэмэгдэн илэрч байгаа халдварууд харуулж байна. Амны хаалт зүүж, гараа тогтмол ариутгах нь өөрийнхөө, гэр бүлийнхээ өмнө хариуцлага хүлээж байгаагаас гадна ард түмнийхээ, улс орныхоо өмнө ч хариуцлага үүрч байгаа хэлбэр юм. Үүнээс үүдэн хариуцлага гэж юу вэ гэсэн асуулт, түүнийг хэрхэн ойлгох гэсэн ойлголт гарч ирнэ. Мэдээж хамгийн энгийнээр тайлбарлавал хариуцлага гэдэг нь “Хэн ч таныг хянаагүй байхад ажлаа чин сэтгэлээсээ хийх” гэсэн үг яв, цав тохирно.
Цар тахал энэ өвөл, үгүй гэхэд зунаас дарагдаж л таарна. Үүний төлөө ч дэлхийн олон эрдэмтэд ажиллаж байгаа нь гарцаагүй. Тэгвэл Улаанбаатарчууд бидэнд энэ өвчнөөс ч илүүтэй аюул тарьж мэдэх, хор хөнөөл нь олон жил, үр удмаар дамжин үргэлжилж магадгүй нэгэн “тахал” байгаа нь агаар, орчны бохирдол. Монгол Улсын Засгийн газраас шийдвэртэй арга хэмжээ авч нийслэлд түүхий нүүрс түлүүлэхгүй байх шийдвэр гарган сайжруулсан шахмал түлшийг гал түлдэг айл өрх, аж ахуйн нэгжүүдэд түлүүлж эхэлсэн. Мэдээж олны хэл ам ихээр дагуулсан. Угаарын хийнд хүмүүс хордож үхсэн тохиолдлыг улс төрийн акц болгон ашиглаж байсан өөдгүй тохиолдлууд ч гарч л байлаа. Гэвч өнөөдөр үр дүнг нь нийслэлийн хүн нэг бүр нүдээр харж, биеэр мэдэрч байна. Ердөө жил гаруйхан хугацааны өмнө нийслэлд алхамаас цаашхи газар харагддаггүй, уушгины өвчлөл хэрээс хэтэрч, эх, нялхасын эндэгдэл ч тоогоо алдсан байсан. Харин өнөөдөр энэ бүхэн бараг тавин хувиар буурсан гэж хэлж болно. Учир нь утаа 50 хувиар буурсан гэдгийг мэргэжлийн байгууллагууд нотолж байгаа юм. Харин энэ өвөл 80 хувь бууруулахаар зорилт тавьсан.
Энэ бол маш том зорилт. Тийм ч учраас дан ганц Засгийн газар, нийслэл, “Тавантолгой түлш” компани зүтгээд биелэх бараг л боломжгүй. Эдгээрийн зүтгэл дээр иргэн нэг бүрийн хариуцлагатай байдал нэмэгдэж байж бид утааг 80 хүртэл, цаашлаад зуун хувь арилгах боломжтой. “Тавантолгой түлш” компанийн Хэрэглэгчдэд үйлчлэх төвийн хяналтын ажилчдын хэлж байсанчлан үнэхээр ухамсар дорой, хариуцлагагүй хүмүүс алслагдсан гэр хороололд их байдаг. Түлш борлуулах цэг нь жаахан зайтай учраас залхуураад түүхий нүүрс, мод, дугуй түлдэг нөхдүүд ч байдаг л юм билээ. Мэдээж бүгдээрээ тийм биш нь ойлгомжтой. Харин нийслэлийн Засаг даргын Агаар, орчны бохирдол хариуцсан орлогч З.Төмөртөөмөөгийн хэлж байгаагаар алслагдсан, уулын оройд байдаг айлуудад ойртуулсан түлш борлуулах цэгүүдийг шинээр байгуулсан аж. Залуу хүнээс л гарах шинэ, сэргэг санаануудын нэг. Хичээл, зүтгэл сайтай байгаа нь богино хугацаанд хийсэн хэд, хдэн ажлаас нь харагдана. Хүнийг магтах цагт нь магтах л хэрэгтэй. Тэгж байж урам, эрч хүч авч илүү сайн ажилладаг юм.
Утаа бол зүгээр нэг өвчин шиг гэнэт илрээд, эм, вакцинаар эдгэчихдэг өвчин үүсгэгч биш. Хүний биед олон жилийн туршид бага багаар нөлөөлж, эхээс урагт дамжин хавсарсан өвчлөлүүдийг бий болгодог. Эдгээр нь дандаа хожуу үедээ илэрнэ. Тиймээс дээр хэлсэнчлэн утааг байхгүй болгоход иргэн бүрийн хариуцлага чухал. Та өнөөдөр өөрөө өөртөө үнэнч, хариуцлагатай байж чадсанаар гэр бүл, үр хүүхдээ аюуот өвчний хор уршиг үүсгэгчээс хамгаалаад зогсохгүй улс орноо ч хамгаалж чадна. Дэлхийн хэмжээний том хотын иргэн хүний хувьд энэ бол хамгийн түрүнд бодож байх ёстой зүйл. Их хотын хариуцлагатай иргэн байж хамтдаа утаагү хотод олон жил амьдрах эсэхийг та ганц та л шийдэж чадна.
Т.ДАРХАН
