Xэдxэн xoнoгийн өмнө Moнгoл Yлcын төрийн тэргүүн xaтyy xөл xopиoнд opxoн иpгэддээ зopиyлж өрх бүрт 1 сая төгрөг олгох caнал гapгaж Xvpэлcvxэд төрийн тэргүүний хувиар үүрэг болгосон. Гэвч Засгийн газар энэ саналыг хүлээн авсангүй. Сангийн сайд ямар ч боломжгүй хэмээн эрс няцаагаад байна. Хажуугаас нь манай улсын гавьяаттай гавьяатгүй баахан эдийн засагчид хошууран дайрч ‘Монгол Улсын эдийн засгийг муужруулах гэлээ’ хэмээн ‘хуцацгаав’. Тэд ямар үед ийнхүү ‘хуцацгаадаг’ вэ гэхээр авлига, тендер, концесс авах боломжгүй Монголын эгэл жирийн иргэдэд баялгийн хуваарилалт хийх гэхээр л ийнхүү бөөнөөрөө боргодог заншилтай.
Учир нь яг нэг жилийн өмнө 2019 оны 12 р сарын 31 ний өдөр Ерөнхийлөгч Х.Баттулга ‘ахмадуудын зээлийг нэг удаа тэглэнэ’ гэж хэлсэний дараахан эдгээр эдийн засагчид баахан боргов даа, та бүхэн санаж байгаа. Эцэст нь яасан бэ. Нийт 248 мянган иргэн 690 тэрбум төгрөгийн зээлээ тэглүүлж , зээлгүй байсан ахмадууд нь 2021 оны 5 р сарын 1 хүртэл 1 сая төгрөг авахаар болсон. Тухайн үед ‘улсын төсөвт мөнгө байхгүй, хэрэв ахмадуудын зээлийг тэглэвэл бараг л монгол хүн бүрийн толгой ээлж дараалан тасарч унаад дэлхий биднийг шоолох’ л юм яриад байсан. Тэгвэл ахмадын тэтгэврийг тэглэсан 690 тэрбум төгрөгийг хаанаас олсон байж таарах вэ. Дундговь аймгийн Сайхан суманд Салхитын алт мөнгөний орд гэж байдаг байж. Байдаг байж гэхийн учир бол бид ерөөсөө мэддэггүй байлаа шүү дээ. Төсвийн мөнгөөр хайгуул хийсэн энэ орд газрыг БНХАУ ын хоёр иргэн хууль бусаар гэхдээ нууцаар авчихсан байж. Азаар тэр хоёр хятад хоорондоо мудалцаж бие биенээ хууль шүүхийн байгууллагад өгч Монголын шүүх байгууллагыг 17 шүүгчтэй нь худалдаж авсаныг мөн л Ерөнхийлөгч Цензургүй яриа нэвтрүүлэгт анхлан ярьсан байдаг. Ердөө л тэр 17 шүүгчийг авилгын хэргээр нь АТГ д шилжүүлж, булаагдсан Салхитын ордыг төрд аваад ахмадуудынхаа зээлийг нэг удаа тэглэсэн нь тэр.
Ийм боломж Монгол улсад маш олон бий. Олиграхуудын аваад халаасалчихсан нэг ордын сарын орлого л Монголын 897 мянган өрхөд очих 1 сая төгрөг буюу 900 тэрбум төгрөг болно. Цаадуул чинь сая төгрөгийн үнэтэй дарс ууж байхад бид өлсч үхэхгүйн төлөө сая төгрөг авах гэж байна. Гэтэл гадаадаадаас зээл тусламж хандив, хөнгөлттэй зээл нэрээ ирсэн мөнгөний тоо 562,400 ам доллар буюу өнөөгийн ханшаар 1.6 их наяд төгрөг. Тэр мөнгө хаачсан бэ, юунд зарцуулагдсан бэ. Засгийн газар тайлбараа хийх болж дээ.
Энэ бол их мөнгө. 2021 онд манай улсын төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогын 16 хувьтай тэнцэх хэмжээний мөнгө. Энэ мөнгө хаачив… Бас УИ Х ын гишүүн асан Ундармаагийн Капитал банкаараа хулгайлсан мөнгө гэхэд л 346 тэрбум. Жастын Батхүү Эрдэнэт үйлдвэрийг Стандарт банкинд барьцаалж аваад хүртсэн 109 сая доллар…. тоочвол манай дээдсүүдийн зугаалсан тансагласан идсэн уусан мөнгө бидний хөл хорионы үеэр төрөөс нэг удаа авах мөнгөний хажууд юу ч биш. Цар тахалын үеэр дэлхий дээр ганцхан манай улсын Ерөнхийлөгч л тэнэг юм болохоороо ард иргэддээ мөнгө өгөх гээд байна уу гэвэл үгүй. Дэлхийн бараг бүх орон ард иргэддээ бэлэн мөнгө өгчээ. Тухайлбал АНУ иргэн бүртээ 1200 доллар, Их Британи 2500 фунт, Япон 100 мянган иен, Сингапур 600 доллар, цалингийн 75 хувь хүртлэх мөнгөн тэтгэмжийг өгөөд байна.
Эдгээр нэр дурдсан улс гүрнийг арай манай мундаг эдийн засагчид “эдийн засгийн ямар ч мэдлэггүй”гэх юм биш биз. Одоо хадгаламжгүй, хүнсний талон авах эрхгүй, хүүхэдгүй иргэд ер нь яах болж байна аа. Монголчуудын 72 хувь нь хадгаламжгүй. Эдгээр хадгаламжгүй айл өрхүүд ажилгүй болвол ердөө 14 хоног л тэсч чадна гэсэн судалгаа гарчээ. Төр засаг нь ард иргэдээ энэ давагдашгүй хүчин зүйл нүүрлэсэн цар тахалын хатуу хөл хорионы үеэр өрх бүрт 1 сая төгрөг олгох Ерөнхийлөгчийн санаачлагыг дэмжих ёстой.
Тийм ч үүрэгтэй Тэд. Бас тэгээд дээрээс нь аж ахуйн нэгжүүдээ аврах эдийн засгийн цогц төлөвлөгөө хэрэгтэй!! Тэд энэ бүхнийг хийх гэж л ХҮЧЭЭ НЭГТГЭСЭН байх аа!!!!
Сэтгүүлч Л.Мөнхбаясгалан
