Мэргэжлээрээ түмэндээ овоглогдсон, энэ цагийн нэртэй эмч нарын нэг “Ангио” З.Лхагвасүрэнг олон хүн зүрхний мэс засалч, титэм судасны оношилгоо, эмчилгээний “Цагаан толгой” хэмээцгээдэг байна. Тэрбээр элэгний хорт хавдрын өвчлөлийн үед тэжээх судас бөглөх мэс засал хийх эсэх эцсийн шийдийг хэлдэг гэдгээрээ ч танигдсан. Хос мэргэжилтэн гэгддэг. Харин П.Н.Шастины нэрэмжит улсын III төв эмнэлгийн эмч З.Лхагвасүрэнд холбогдох нэгэн бичлэг сошиал орчинд түгж, түүнийг шүүмжлэх, өмөөрөхийн аль аль хөврөөд буй. Түүнтэй ярилцлаа.
-Та цахим орчинд цацагдсан бичлэгтээ “Ажлын бус цагаар уусан нь үнэн” гэдэг тайлбар хийсэн байсан? -Рентген, ангиогийн эмч нар хортой хүнд нөхцөлд ажилладаг учир 14:30 гэж тардаг. Тэглээ гээд цагтаа тарж байсан тохиолдол байхгүй л дээ. Үргэлжүүлээд өвтөнүүдээ үзнэ, хагалгаанд орно гээд л ажил ихтэй өдрүүд өнгөрдөг дөө. Тухайн үед ажлын цаг дуусчихсан байсан. Хамт цэргийн алба хаасан найзтайгаа таараад, ярьж хөөрч, гадуур хоол идэн, жаахан юм хүртсэн. Бид гурван жилийн алба хаасан 1979 оны цэргүүд. Хувцсаа солиод гарах гэж байтал хаалга нүдэж, өшигчөөд байхаар нь онгойлгосон. Гэтэл тийм үйл явдал өрнөсөн. Түүнээс биш эмнэлэг дээр архи ууж, согтуурсан зүйл байхгүй. Фейсбүүк дээр бичлэг тавигдсаныг өөрөө ч мэдээгүй. Надад ямар фейсбүүк байх биш. Бидэнд фейсбүүк ороод сууж байдаг зав ч байдаггүй. Нэг шавь маань “Таны бичлэг цацагдчихлаа” гэж хэл дуулгасан л даа. Хаалга балбасан хүний аав нь эмнэлгийн тусламж үйлчилгээгээ аваад гарсан. Манай шавь аавыг нь үзээд, эмнэлэгт хэвтүүлээд гаргасан.
А.р. х.и. уусан нь үнэхээр миний буруу. Буруу гэдгээ хүлээн зөвшөөрч, “Түмэнтээ уучлал гуйя” гэдгээ хэлсэн. Байнга уугаад байдаг хүн биш. Би чинь зөвлөх эмч. Хагалгаанд дуудагдана, зөвлөгөө өгч ажиллана гээд л түмэн завгүй. Тийм үедүүдэд хөл дээрээ тогтож чадахгүй c.r.m.y.y. байвал хэцүү шүү дээ. Надад найдсан, итгэсэн ард түмэн бий. Бичлэг нэгэнт цацагдсан тул олон нийт өөр өөрсдийнхөөрөө тунгааж, бодол санаагаа илэрхийлцгээсэн байсан. Монголчууд эмч нараа үнэхээр хайрладаг юм байна. Шүү мжлэхдээ шү үмжилж, өмөөрөхдөө өмөөрдөг юм билээ. Намайг сайн муугаар хэлж, сэтгэгдлээ илэрхийлсэн бүх хүмүүстээ талархлаа илэрхийлье. Хар, цагаан сүлэлдэн байж л хүн урагшилдаг.
-Магтаал, шүүмжлэлийн аль аль нь зэрэгцсэн ч өөрийг тань өмөөрөх өмөөрөл илүү байсан гэж анзаарсан шүү? Зүрх өвдөж, даралт ихсэж л суулаа. Фейсбүүк ордоггүй болохоор “Тэр тухай битгий ярь. Хүмүүс хэлэхээ хэлж, шүү мжлэхээ шүү мжлэг” гэж бодож суусан. Би Анагаах ухааны дунд сургууль төгсөөд, 1977 онд бага эмчээр ажлын гараагаа эхлүүлж байлаа. Монголын зүрх судасны мэс заслыг үндэслэгч Т.Шагдарсүрэн, Ц.Бундан, Ж.Моондой, н.Пүрвээ нарын дэргэд мэс засалд орсон хүмүүсийг сахидаг сэхээний бага эмчээр ажиллаж байсан юм. 1979 он хүртэл хоёр жил ажиллаад өөрийн саналаар гурван жилийн хугацаатайгаар цэргийн алба хаасан. Эргэж ирээд Анагаах ухааны хүрээлэндээ зүрх, судасны мэс заслын чиглэлээр алтан үеийн эмч нарын дэргэд ажилласан. Тэднийг юм хэлвэл “За” гээд л гүйдэг сувилагч, бага эмч байлаа шүү дээ. Төр засгийн дэмжлэгээр Хөх хотод ангиографийн эмчээр суралцсан. Түмэн олондоо “Элэгний Шагдарсүрэн” гэж алдаршсан Шагдарсүрэн бид хоёр анх элэгний хавдар бөглөхийг сурч ирж байсан түүхтэй. 1995 оноос хойш өдий хүртэл элэгний хавдартай 4,000 гаруй хүнд эмчилгээ хийжээ. Элэгний хавдараа бөглүүлсэн хүмүүсийн нэг нь одоо хүртэл Сүхбаатар эмнэлэгт сэрүүн тунгалаг явж байна. Өөр олон ч хүн бий.
-Хэцүү хором мөчид бодол, санаашрал тээж суугааг тань ойлгож байна? -Энэ бүхнийгээ эргээд тунгааж суухад ард түмэн минь намайг үнэхээр сайн мэддэг юм билээ. Нэгэнт ийм зүйл болоод өнгөрсөн болохоор дахин дахин ярихыг хүсэхгүй байна. Сэтгэлийн зовуурьтай байна. 100 гаруй шавьтай хүн. ХСҮТ, Грандмед, Сонгдо болон улсын бүх эмнэлгүүдэд ажиллацгааж байна. Бичлэг үзсэн шавь нар маань “Багш минь яачихав аа” л гэж асууж байгаа юм. Шавь нартаа ийм зүйл үлгэрлэж болохгүй гэдгээ үнэхээр ойлгож байгаа. “Хүнд сэтгэлийн янз бүрийн л асуудал тохиолдох. Тэр үед хэтрүүлж биш тохируулж уух нь зүйтэй” гэж л шавь нартаа захиж суулаа.
-Таныг ажлаасаа гарах гэж байгаа л гэнэ. Энэ тохиолдолд таны эзэмшсэн, гаршсан мэргэжлийн үйл хэргийг үргэлжлүүлэх хүн байгаа болов уу гэх харуусал… Танай болон өөр эмнэлэгт гээд бодвол хэд байгаа вэ? -Би өөрийгөө энэ мэргэжлийн анхдагч гэж боддоггүй. Хүмүүс л намайг тэгж үнэлдэг юм билээ. Ялангуяа хавдар судлалын зөвлөх эмч, доктор профессорууд “Та бол ангиографийн загалмайлсан эцэг шүү” гэж ярьдаг. Миний үйлчлүүлэгчид энэ тухай шүлэг хүртэл зориулж бичиж байлаа. Гэхдээ энэ салбарт 40 жил ажиллахдаа амийг нь аварсан хүн олон. Олон ч улс орноор явж мэргэжил, мэдлэгээ дээшлүүлсэн. Ингэж сурсан мэдсэнээ зааж сургасан шавь нар олон гэж түрүүнд хэлсэн. Анхны шавь нар маань энэ чиглэлээр ажиллаад 20 жил болж байна даа. Тэдэндээ харамгүй зааж зөвлөөд л өгдөг. Өөр өөр эмнэлэгт хэрнээ нэг баг шиг ажилладаг. Тэдний маань зарим нь эмчлүүлэгчээ “Лхагваа эмч рүү явуулья” гэнэ. Чадахаасаа чадахгүй хүртэл тусалдаг. Үнэхээр чадахгүй бол “нээлттэй мэс засал хийлгэ” гэж зөвлөөд явуулдаг. Шавь нартайгаа хамтын шийдвэр гаргадаг гэх үү дээ. Одоо би Улсын хоёрдугаар төв эмнэлэг, ЭХЭМҮТ-д зөвлөж ажилладаг. Япон-Монголын хамтарсан эмнэлэгт ч харамгүй туслаад л явж байна. Энэ мэргэжлийг ганцаараа өвлөх гэж зүтгээгүй.
40 жил ажилласан ч сурч чадаагүй, тусалж чадахгүй зүйлс байна. Насаараа сураад ч оргилд нь хүрэхгүй шүү дээ. Шинжлэх ухаан хөгжөөд зүрхний хавхлагыг нээж сольдог байсныг судсан дотуурх мэс заслын аргаар хийдэг болоод байна. Монголчууд одоо л үзээд, судлаад байна. Миний шавь нар мөдхөн хийдэг болох нь дамжиггүй. Би ажлаасаа гарсан ч, гараагүй ч “Багш минь туслаач ээ” гэвэл хэзээд нээлттэй. Гараа сунгана. Мэдээллийн эх сурвалж: eguur.mn
