Монголд яваа төмөр хүлгүүдийн хэдэн хувь нь өө сэвээ засуулах гэж Вьетнам засвар руу маршилдаг нь одоогоор тодохойгүй. Монголчууд өөрсдөө чадахгүйдээ биш чихэндээ итгэдэг сул талынхаа буянаар олон жилийн хэдэн тэрбум төгрөгөө Вьетнамчуудад тушаасныг тооцоолоход толгой эргэм тоо гарах нь ойлгомжтой. Түүнээс гадна тэднийг Монголд хөлөө олж бизнес хийж, дураараа дургих бүхий л нөхцөлийг нь бүрдүүлж өөгшүүлдэг бүхэл бүтэн бүлэглэл байдаг нь тодорхой. Машинаа засуулахаар очсон нэгэнд амандаа орсон үнээ хэлдэг бөгөөд түүнийг нь үг дуугүй төлөөд сурчихаж бид чинь. Монгол чадалтай чадвартай залуус арга ядахдаа ‘Вьетнам чанараас илүү Монгол авто засвар’ гэж хаягаа хийхэв дээ.
Зарим нэг толгой нь ажилладаг Вьетнамууд Монгол эхнэр авч, үр удмаа гаргаад Зайсанд амьдарсан шигээ Монгол цэвэрлэгчээр гэрээ цэвэрлүүлээд, Монгол асрагчаар хүүхдээ асруулан тансаглаж сууна. Монгол улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн санаачилгаар харин дорвитойхон шалгалт явуулахад итгэмээргүй тоо, үр дүн гарлаа. Ямар сайндаа энэ улс чинь эзэнтэй юмуу гэж хүртэл халаглах вэ дээ. Тэдний Монгол охидтой асар бохир орчинд нөгөө засварын газартаа архидан согтуурч тэднийг буруу зүйлд уруу татаж буй бичлэгүүд сошиалаар нэг байгааг та мэдэж байгаа. Энэ хэрээс хэтэрсэн үйлдлийг нь бид мэдсэн ч мэдээгүй юм шиг нүдээ аниад тэвчээд байх байсан уу. Үгүй гэж бүгд хэлэх байх.
Сүүлийн шалгалтаар Монголд 306 вьетнам иргэд ажиллаж, амьдарч байгаагаас 206 нь хөдөлмөр эрхэлдэг гэнэ. Тэднээс 45 нь зориулалтын бус буюу хөрөнгө оруулагч нэрээр виз авч дөнгсөн байх юм. Энэ шалгалтаас үзэхэд Гадаадын Иргэний харьяатын газар зөвхөн Вьетнамуудад ингэж хандаж байгаа юм чинь бусад улс орны бүхий л иргэдийг нэг бүрчлэн шалгаж тогтоох нь зүйтэй санагдлаа. УИХ-ын гишүүн Энх-амаглангийн хэлж буйгаар Улаанбаатар хотод л гэхэд хэд хэдэн газар China town баттай байгаа бөгөөд дураараа дургиж дунд чөмгөөрөө жиргэдэгийг төрийн өндөр албан тушаалтай хүний амнаас бид сонслоо.
Эдийн засаг хямралтай хүнд энэ цаг үед Монголчууд ажилгүй, ядуу байгаа гээд тоохгүй орхих биш гаднаас арга заль хэрэглэн эх оронд минь орж ирчихээд ‘хойноос ирээд хот минийх хотонд ирээд хонь минийх’ гэдгийн үлгэрээр бидний толгой дээр гараад суучихсан гадны нөхдүүдийг сайтар шалгаж цэвэрлэх цаг нэгэнт болжээ. Ингэвэл нэг ч гэсэн Монгол хүн ажилтайгаа үлдэж, зах зээлээ булаалгахгүй хөдөлмөрлөөд гэр бүлээд тэжээгээд явчих боломжтой харагдаад байгаа юм. Хэрэв ингэж МУ-н засгийн газрын тэргүүн эрс шийдэмгий чиглэл өгч шалгалт хийгээгүйсэн бол хэдий болтол Вьетнам тэргүүтэй гадныхан Монгол улсад маань эзэн юм шиг аашилж зах зээлийг булаан дураараа дургих байсныг төсөөлөхөд бэрх байна.
